Almenn félagsfræði

Veldu tvær tilvitnanir:

Kafli 1 – Tilvitnun

„Hvorki líf einstaklings né saga samfélags getur verið skilin nema hvort tveggja sé skoðað.“
— C. Wright Mills

Hugtök til að tengja við:
Félagsfræði, Félagslegar stofnanir, Tengsl einstaklings og samfélags, Félagsfræðilegt ímyndunarafl

Verkefni:

• Hvað heldur þú að Mills eigi við með þessari setningu?
• Hvernig tengjast einstaklingar og samfélag í daglegu lífi ungs fólks?

Dæmi úr samtímanum:
Á samfélagsmiðlum virðist oft eins og einstaklingurinn hafi fulla stjórn á lífi sínu, en raunverulega mótast sjálfsmynd og lífsstíll af samfélagslegum væntingum, áhrifavöldum og auglýsingum.

Kenning eða rannsókn:
Mills kallaði þetta félagsfræðilegt ímyndunarafl – hæfileikann til að sjá tengslin milli persónulegra vandamála og samfélagslegra aðstæðna.

Kafli 2 – Tilvitnun

„Saga allra samfélaga hingað til er saga stéttaátaka.“
— Karl Marx (1848)

Hugtök til að tengja við:
Stétt, Átakakenningar, Kapítalismi, Völd, Ójöfnuður, Titanic

Verkefni:

• Hvað á Marx við með „stéttaátökum“?
• Hvar sérðu átök milli hópa í daglegu lífi eða dægurmenningu?

Dæmi úr samtímanum:
Í tónlist, kvikmyndum og samfélagsmiðlum má sjá gagnrýni á misrétti. Til dæmis fjalla margir rapparar um baráttu þeirra sem búa við skort á tækifærum, á meðan aðrir njóta ríkidæmis og frægðar.

Kenning eða rannsókn:
Marx taldi að saga samfélagsins væri barátta milli þeirra sem ráða yfir framleiðslutækjum (t.d. fyrirtækjaeigenda) og þeirra sem selja vinnu sína. Þessi hugmynd varð grunnur átakakenninga í félagsfræði.

Kafli 3 – Tilvitnun

„Manneskjan er ekki eyland; hún er hluti af kerfi. Þegar fjölskyldan breytist, breytist hver fjölskyldumeðlimur líka.“
— Salvador Minuchin

Hugtök til að tengja við:
Fjölskylda, Hlutverk, Samskipti, Kerfi, Félagsmótun, Unglingaveiki, Flytja

Verkefni:

• Hvað meinar Minuchin með því að manneskjan sé hluti af kerfi?
• Hvernig geta breytingar innan fjölskyldu haft áhrif á einstaklinga?

Dæmi úr samtímanum:
Þegar fjölskylda flytur til nýs lands þarf hún að laga sig að nýrri menningu, tungumáli og skólakerfi. Unglingurinn upplifir breytingar í vinahópum og sjálfsmynd. Þetta sýnir hvernig breytingar í kerfinu (fjölskyldunni) hafa áhrif á alla.

Kenning eða rannsókn:
Minuchin þróaði kerfiskenningu fjölskyldunnar og sýndi í rannsóknum að þegar einn fjölskyldumeðlimur breytir hegðun sinni, hefur það áhrif á jafnvægi og samskipti allra hinna.

Kafli 4 – Tilvitnun

„Hlutverk félagsfræðinnar, eins og allra vísinda, er að afhjúpa það sem er falið.“
— Pierre Bourdieu

Hugtök til að tengja við:
Rannsóknaraðferðir, Völd, Menning, Félagsauður, Menningarauður, Afbrot, Fangar, Betrun, Menntun.

Verkefni:

• Hvað heldur þú að Bourdieu eigi við með „að afhjúpa það sem er falið“?
• Hvernig geta félagsfræðingar sýnt ósýnileg forréttindi í samfélaginu?
• Hvað segir dæmið hér að neðan þér um félagsauð?

Dæmi úr samtímanum:
Í Netflix-myndinni Operation Varsity Blues sést hvernig ríkt og frægt fólk greiddi háar upphæðir til að tryggja börnum sínum inngöngu í virta háskóla. Þau notuðu tengsl og stöðu – félagsauð – til að fá forskot sem aðrir höfðu ekki.

Kenning eða rannsókn:
Bourdieu þróaði hugtökin félagsauður (tengsl og sambönd) og menningarauður (menntun, þekking og viðmið) til að útskýra ósýnileg forréttindi. Hann taldi að vald og tækifæri í samfélaginu væru oft falin í menningu og tengslum, ekki bara í peningum.