Almenn afbrotafræði

Verkefni: Íslenskt morðmál í bandarísku réttarvörslukerfi – greining með gervigreindarstuðningi

Skref 1 – Sjálfstæð vinna (án AI)

Skrifaðu eigin greiningu og svör við eftirfarandi spurningum. Notaðu eigin orð og rökhugsun:

1. Veldu íslenskt morðmál og lýstu því stuttlega:
• Hvað gerðist?
• Hver var ákærður og fyrir hvað?
• Hver var niðurstaða málsins (dómur)?
2. Veldu eitt fylki í Bandaríkjunum (t.d. Texas, Kalifornía, New York, Florida o.s.frv.):
• Hvers vegna valdir þú þetta fylki?
• Hvað einkennir réttarkerfið þar?
3. Greindu málið út frá réttarfari fylkisins sem þú valdir:
• Hvaða tegund morðs væri þetta samkvæmt lögum í því fylki (1., 2., 3. gráðu eða gáleysi)?
• Hver væri líklegur dómur í því fylki ef þú værir dómari?
4. Berðu saman niðurstöðuna í íslenska málinu og niðurstöðuna sem þú fengir í Bandaríkjunum.
• Hver er helsti munurinn á dómunum?
• Hvað finnst þér um íslenska dóminn miðað við mögulega dóma í Bandaríkjunum?

Skref 2 – Aðstoð með gervigreind

Nú geturðu notað gervigreind (t.d. ChatGPT) til að:

• Leita þér upplýsinga um morðmál á Íslandi (t.d. morðið á Einari Örn Birgissyni, morðið á Rauðagerði o.fl.)
• Finna upplýsingar um refsiramma fyrir morð í ákveðnu fylki í Bandaríkjunum
• Spyrja: „Hver er munurinn á 1st degree murder og manslaughter í Florida?“
• Fá hjálp við að bera saman réttarkerfin – en mundu:

Ekki afrita texta beint – skrifaðu með þínum eigin orðum og sýndu þína eigin hugsun!

Skref 3 – Samantekt og ígrundun

Skrifaðu stutta samantekt (100–150 orð) þar sem þú:

• Útskýrir niðurstöðuna þína: Hver er þín eigin túlkun á eðlilegum dómi í málinu?
• Ígrundar hvernig AI hjálpaði þér (eða ekki) við að rýna í kerfin tvö
• Segir hvað þér fannst um þetta verkefni og hvað þú lærðir

Markmið verkefnisins

• Að læra að bera saman ólík réttarkerfi
• Að þjálfa sjálfstæða greiningu með stuðningi frá gervigreind
• Að dýpka skilning á refsiramma, sakamálum og menningarlegum mun